تحليل سينوپتيك و شبيه سازي مسير حركت توفانهاي شديد گرد و غبار (مطالعه موردي: جنوب غرب ايران)

آرايش گوناگون سامانه هاي فشاري در طول سال همراه با تاثير عوامل محلي و هيدروكليماتولوژيك سبب به وجود آمدن، صعود و انتشار انبوهي از ذرات گردوخاك، بويژه در نيمه ي غربي كشور ميشود. در اين مطالعه، به منظور بررسي شرايط سينوپتيكي موثر بر رخداد توفان هاي گرد وغبار در جنوب غرب ايران، به بررسي 500 روز داراي پديده ي گرد و غبار با منشا فرامرزي (كد 06) كه مقدار ديد افقي را به كمتر از 1 كيلومتر داده كاهش داده بود و با استفاده از اطلاعات ايستگاه هاي سينوپتيك اهواز، خرم آباد، ايلام و كرمانشاه در يك دوره ي آماري سيزده ساله (2000-2012) پرداخته شده است. براي تحليل آماري پديدهي مذكور، در گام نخست، با بررسي ديد افقي در چهار ايستگاه منتخب در سه طبقه ي كوچكتر مساوي 2 كيلومتر، 2-4 كيلومتر و بيشتر از 4 كيلومتر و ترسيم توزيع هاي فراواني اندازه ديد افقي هاي كمتر مساوي 1 كيلومتر با استفاده از نرم افزار SMADA، روزهاي داراي كمينه ي ديد افقي كه دو ويژگي شدت و فراگير بودن را بصورت توامان داشتند، انتخاب شدند. پس از دريافت دادههاي دوباره پردازش شده و با استفاده از نرم افزار گردس نقشههاي سطوح ژئوپتانسيلي، باد و فرارفت تاوايي تهيه و از نظر شرايط سينوپتيكي تحليل شد. در ادامه، براي شناسايي منشا توليد گرد و غبار و شبيهسازي مسير حركت اين ذرات از روش پسگرد رويكرد لاگرانژي مدل هايسپليت استفاده شد و به منظور ارائه ملموس تر، مسيرهاي افقي شبيه سازي شده بر روي گوگل ارث فراخواني شدند. بررسي سينوپتيكي توفان هاي گردوغبار مورد مطالعه نشان داد استقرار سلولهاي كم فشار در مركز كشور، موجب همگرايي و مكش هوا در سطح زمين شده و تاوايي منفي در جنوب عراق و تاوايي مثبت نسبتاً قوي در نواحي داخلي ايران سبب تقويت حركات سيكلوني و وزش باد شديد با جهت غربي در نواحي جنوب غربي ايران شده كه اين امر موجب انتقال گردوخاك از روي بيابانهاي خشك مناطق مجاور به كشور شده است. بر اساس خروجي مدل هايسپليت، براي سه توفان شديد گردوغبار مورد مطالعه، منشاهاي توليد گرد و غبار ورودي به منطقه ، شامل مناطق خشك جنوب تركيه، بيابانهاي عراق و سوريه است كه اغلب با جهات غربي و شمال غربي و با ارتفاع بالاتر از 1500 متر وارد منطقه شده اند.