تحليل‌ مقايسه‌اي اقتصاد تنظيم‌گري با توجه به موضوع حقوق رقابت از ديدگاه اقتصاد اسلامي و اقتصاد متعارف

A Comparative Analysis of the Regulatory Economics Between Islamic and Conventional Economics with Regard to Competition Law

مفهوم اقتصاد تنظميم‌گري همواره ارتباط تنگاتنگي با مفهوم رقابت داشته است و طي دهه‌هاي اخير اين ارتباط بسيار پررنگ‌تر شده است. تنظيم‌گري و رقابت در اقتصادهاي امروز ارتباط جدانشدني با يكديگر دارند، به نحوي كه گاهي در بازار از روش‌هاي «تنظيم‌گري براي رقابت» استفاده مي‌شود كه نشانگر ضرورت حضور تنظيم‌گر براي رقابت در فضاي اقتصادي كنوني از طريق تنظيم مقررات مي‌باشد. مسأله اصلي مقاله آن است تا مفهوم اقتصاد تنظيم‌گري را با توجه به موضوع حقوق رقابت در اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامي مورد مقايسه قرار دهد، لذا ماهيت حقوق رقابت به عنوان چارچوب نظري پژوهش، مسير مقايسه تنظيم‌گري ميان اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامي را هموار خواهد ساخت. اين پژوهش با رويكردي توصيفي تحليلي صورت گرفته است و يافته‌هاي آن نشان مي‌دهد كه مكاتب اقتصاد متعارف همچون مكتب كلاسيك و شيكاگو، تنها به كارايي صرف در حقوق رقابت اعتقاد دارند، در حالي كه تنها كارايي اقتصادي مورد پذيرش انديشمندان اسلامي نيست. در واقع با بررسي نهاد حسبه به عنوان نهادي كه متولي و مجري حقوق رقابت در اقتصاد اسلامي مي‌باشد، مشخص شد كه اين نهاد علاوه‌بر فراهم نمودن اهداف اقتصادي، اهداف غيراقتصادي را نيز بر‌عهده دارد و همين سبب مي‌شود كه ماهيت اقتصاد تنظيم‌گري در اين مكتب، تفاوت قابل ملاحظه‌اي نسبت به ماهيت اقتصاد تنظيم‌گري ديگر مكاتب اقتصادي داشته باشد.

The Regulatory Economics concept has been closely associated with the concept of competition and this relationship has been highlighted during recent decades. Today, Regulation and competition have inseparable relationship with each other in the economy, so that sometimes the " regulation for competition " methods are used in the market  to indicate that the regulator is required to compete in the current economic environment. The main issue of this paper is the comparative analysis of the regulatory economics concept between Islamic and conventional economics with regard to competition law. The nature of competition law is considered as a theoretical framework. This study was conducted with the comparativeanalytical approach. The findings show that conventional economics schools such as the classical and Chicago schools only consider the efficiency of competition law while Islamic scholars believe other factors moreover the   efficiency. In fact, the study of Hesbe as a regulatory body indicate that this institution is responsible for economic and noneconomic objectives. Therefore, the regulatory nature has a significant difference in Islamic economics and other schools.