بررسي اعتبار روايات تحف العقول

Investigation of the Authenticity of the Narratives in Tuhaf al-Uqūl

تحف العقول نام مجموعه‌ای است حدیثی كه مولف آن ابومحمد حسن بن علی بن حسین بن شعبه حرانی است. وی از محدثان قرن چهارم هجری و بنابر برخی نقل‌ها از مشایخ مفید شمرده می‌شود. از ویژگی‌های كتاب تحف العقول اشتمال آن بر نقل بعضی منفردات است كه در سایر مجامع حدیثی مانند آن یافت نمی‌شود. در اعتبار احادیث این كتاب و وثاقت مولف آن میان عالمان رجال و فقیهان اختلاف نظر وجود دارد. مختار نگارندگان ثقه بودن مولِّف و اعتبار كتاب بر پایه وثاقت به صدور روایات آن است. این مقاله بر مبنای یافته فوق و مستدل و مبرهن نمودن آن و نیز جرح و نقد اقوال رقیب و مستندات ایشان سامان یافته است.

Tuhaf al-Uqūl is the name of a hadīth collection, the author of which is Abu Muhammad Ḥasan ibn Alī ibn Ḥussein ibn Shu‘bat al-Ḥarrānī. He is one of the hadīth narrators of the fourth century (A.H), and according to some sayings, he was one of Sheikh Mufīd’s preceptors. One of the features of Tuhaf al-Uqūl is its containing some single hadīths, which have no equivalent in other hadīth collections. There is disagreement among scholars and jurists about the reliability of the author of this book and the authenticity of the hadīths in it. The authors of this article presume the reliability of the author (al-Ḥarrānī) and thus the authenticity of the book on the basis of the authenticity of the issuance of the hadiths in it. The present article supports this presumption by providing arguments and through the criticism of the sayings and arguments of the opponents.