ارزيابي دقت دو روش برنامه‌ريزي بيان ‌ژن و شبكه‌هاي بيزين در پيش‌بيني دماي روزانه هوا

دماي هوا يكي از مهم‌ترين متغيرهاي مورد نياز در مطالعات اقليمي و برآورد نياز آبي گياهان مي‌باشد. در سال‌هاي اخير مدل‌هاي هوشمند متعددي از جمله دو روش برنامه‌ريزي بيان ژن و شبكه‌هاي بيزين براي تخمين دماي هوا به كار گرفته‌شده‌اند. هدف از تحقيق حاضر، ارزيابي دقت اين دو مدل در پيش بيني عوامل دمايي يك روز معين بر اساس داده‌هاي يك تا هفت روز قبل است. براي اين منظور از داده‌هاي 25 ساله دماي هوا ايستگاه‌هاي سينوپتيك اروميه و تبريز استفاده شد. نتايج نشان داد كه هر دو روش برنامه‌ريزي بيان ژن و شبكه‌هاي بيزين با دقت خوبي قادر به مدل‌سازي دماي حداقل، متوسط و حداكثر هوا بودند. با اين حال، روش شبكه‌هاي بيزين دقت بيشتري نسبت به روش برنامه‌ريزي بيان ژن داشت. بر طبق يافته هاي تحقيق، در روش شبكه‌هاي بيزين و ايستگاه اروميه در مرحله آزمون، مقادير شاخص‌هاي ضريب تبيين (R2) و ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) در بهترين سناريو به ترتيب برابر 92/0 و 50/2 درجه سانتي‌گراد براي دماي حداقل، 96/0 و 83/1 درجه سانتي‌گراد براي دماي متوسط و 96/0 و 32/2 درجه سانتي‌گراد براي دماي حداكثر بودند. مقادير شاخص هاي آماري مذكور در ايستگاه تبريز در بهترين سناريوهاي مرحله آزمون و روش شبكه‌هاي بيزين برابر 93/0 و 42/2 درجه سانتي‌گراد براي دماي حداقل، 97/0 و 90/1 درجه سانتي‌گراد براي دماي متوسط و 95/0 و 42/2 درجه سانتي‌گراد براي دماي حداكثر به‌دست آمدند. در مجموع دقت پيش‌يابي دماي متوسط نسبت به دماي حداكثر و حداقل با هر دو روش در ايستگاه‌هاي مطالعاتي بيشتر بود.