بازخواني تحليلي يوگا و نسبت سنجي آن با عرفان اسلامي

با نظر به موج گسترده معنويت‌هاي نوظهور و ترويج ادياني همچون هندوئيزم و بودائيزم، به عنوان معنويت‌هايي بدون مرز، مباحثي مانند يوگا، در جهان ترويج و تبليغ مي‌شوند و با برچسبي از آئين‌هاي قدسي در پي جايگزيني اديان الهي و كلاسيك هستند. در اين پژوهش سعي شده است تا با بيان پيشينه كوتاهي از يوگا و اقسام آن، مباني، روش و غايت يوگا تبيين شود. سير معكوس كمال، ثنويت ماده و روح در فلسفه سانكهيا و شرّانگاري بدن، نفي ذهن و كنش در يوگاي چيني ـ ژاپني و كم رنگي خدا در يوگاي بودايي، از جمله اشكالات يوگا در اقسام مختلف آن است. برخلاف عرفان اسلامي كه در آن مفهوم مراقبه اسلامي بر وجود رابطه ميان خدا و انسان و با رويكرد ذهني ـ عملي، از طريق توجه به ذكر الهي و رسيدن به قرب خداوند شكل گرفته است. مفهوم گسترده مراقبه اسلامي خارج از شكل، مكان و زمان خاصي است و برخلاف نگرش هندي ـ چيني، در متن زندگي جريان دارد. البته گرايش‌هايي هم بوده است كه با نزديكي به تفكر هندي و ايراني و يا تأثيرپذيري از شمنيزم، سر از سماع و تمركز بر اجسام در آورده است كه به عنوان يك آسيب، قابل شناسايي است.