رهيافتي زبان شناسانه به موضوع «مس شيطاني» در قرآن كريم

مقاله حاضر كوششي در جهت دريافت مفهوم مس شيطان در قرآن كريم است. براي تبيين مفهوم تماس در قرآن كريم، واژگان گوناگوني مانند «همزات، ازيز، نقيض، وسوسه، استحواذ» و... به كار رفته است. اگرچه اين واژگان همه براي اين مفهوم ارتباط شيطان با انسان به كار رفته است، هر كدام داراي ويژگي هاي خاص خود مي باشد. در قرآن كريم، مس شيطان در ارتباط با سه واژه «خبط، نصب، طائف» به كار رفته است. آراي متكلمان اشعري، معتزلي و شيعي درباره امكان يا عدم امكان مس انسان توسط شيطان در كتاب هاي تفسيري و كلامي تبديل به موضوعي دامنه دار شده است و هر كدام براي اثبات ديدگاه خود به دلايل مختلفي استناد جسته اند. برخي حتي به وقوع خطا در قرآن تحت تاثير فرهنگ جاهلي به خاطر اين آيات نظر داده اند. ريشه شناسي واژگان خبط و نصب مي تواند بدون برخورد به استدلالات كلامي، شبهه تسلط شيطان بر عقل رباخوار و بر جسم پيامبران را رد نمايد و مفهوم جديدي را از اين دو واژه ارائه نمايد كه با سياق آيات، ساختار سوره و دانش ريشه شناسي و روايات تفسيري ائمه انطباق بيشتري دارد.