بررسي چهار نظريه دربارة بيتي از عبدالقادر بيدل

اظهارنظر شفيعي­ كدكني دربارة مشخص‌نبودن مفهوم يك بيت بيدل، توجه ويژة پژوهشگران را به آن موجب شد تا جايي كه سيدحسن حسيني فصلي از كتاب بيدل، سپهري و سبك هندي را به توضيح و شرح آن اختصاص داد و محمدرضا اكرمي در 25 صفحه از كتاب استعاره در غزل بيدل دربارة اين بيت سخن گفت. علي معلّم دامغاني هم در 7 شماره از ماهنامة شعر، مباحثي درخصوص اين بيت مطرح كرد. هركدام از اين صاحب‌نظران از زاويه‌اي ويژه به بيت نگريسته‌اند، امّا به‌­نظرمي‌رسد مشكل مفهومي آن هنوز برطرف نشده است. اين پژوهش در پي آن است كه با واكاوي ديدگاه ­هاي پژوهشگران ديگر و با استناد به ساير ابيات بيدل، مفهوم صحيح بيت را به ­دست­ دهد. روش تحقيق به ­صورت تحليلي ـ توصيفي و با استفاده از امكانات كتابخانه‌اي است. اهميت و ضرورت تحقيق در آن است كه اين بيت، نمايندة بيت‌هاي ديرياب و مبهم بيدل است و اظهار نظرهاي پيرامون آن هم مي‌تواند نشانگرِ داوري‌هاي پژوهشگران دربارة اين‌گونه ابيات او باشد. مهم‌ترين نتيجة پژوهش، افزون بر رفع ابهام بيت، اثبات اين نكته است كه بي‌معني و غيرمنسجم به­ نظر رسيدنِ يك يا چند بيت در ديوان شاعري، نشان از ناتواني مخاطب در كشف تناسب‌هاي دروني اجزاي شعر دارد.