نقد پژوهش فاج در كتاب «هرمنوتيك قرآني، طبرسي و مهارت تفسير قرآن»

Reviwing Bruce Fudge’s Qurnic Hermeneutics Al-Tabrisī and the Craft of Commentary

كتاب هرمنوتيك قرآني، طبرسي و مهارت تفسير قرآن1 اثر برويس فاج (Bruce fudge) از جملة مهم‌ترين آثار خاورشناسان دربارة تفسير مجمع‌البيان به حساب مي‌آيد. بررسي كتاب نشان مي‌دهد كه با وجود ابتكار و تلاش نويسنده در خلق برخي مطالب، كاستي‌ها و اشكالات مهمي نيز به چشم مي‌خورد. در اين نوشتار، پس از معرفي اجمالي فاج و آثار وي، گزارشي از محتواي كتاب ارائه شده است و در مقام بررسي، آراي وي در دو بخش نقد محتوايي و نقد منابع ارزيابي شده است. بر اساس بخش‌هايي از كتاب، نويسنده بر اين باور است كه طبرسي آيات قرآني را مطابق با عقيدة خويش تفسير كرده است و باورهاي وي نقش تعيين‌كننده‌اي در تفسير مجمع‌البيان دارد. در ادعايي ديگر نيز مجمع‌البيان را رونوشت و كپي‌برداري از تبيان شيخ طوسي دانسته كه غالباً همان كلمات با اندك تغييري جايگزين شده‌اند. در اين مقاله، به نقد و بررسي ادعاهاي مذكور پرداخته شده است.

The book of “Quranic Hermeneutics, Al-Tbrisī and the craft of commentary” written by Bruce Fudge is one of the most important works of orientalists about Majma Al-bayan‘s Tafsir. An Examination of the book indicates that in spite of Fudge‘s innovation and effort in some parts of the book, there are some important problems and faults in it. In this article, after introducing Fudge and his works, we have provided a report on the content of the book. Furthermore, his ideas are evaluated both in terms of content of the book and the references. Given some parts of the book, we believe that Tabarsi has interpreted the Quran verses in accordance with his own ideas and beliefs, and this has been A deciding factor in Majma Al-bayan‘s Tafsir. Moreover, we hold that Majma Al-bayan is simply a copy of Al-Tūsī‘s al-Tibyān with some minor changes of the words. Finally, in this study, the aforementioned claims have been examined.