سنجش و ارزيابي سطوح محروميت فضايي زيرساخت هاي توسعه (نمونه موردي: استان خوزستان)

Measurement and Evaluation of Spatial Deprivation Levels of Development Infrastructure (Case of Study: Khuzestan Province)

بحث نابرابري توسعه نواحي از موضوعاتي است كه اخيرا در فرهنگ برنامه ريزي منطقه­ اي مطرح شده است و هنوز در كشور ما جايگاه چندان مشخصي ندارد. گام نخست در حل مسائل ناشي از عدم تعادل­ هاي منطقه­ اي شناخت و سطح­ بندي مناطق از نظر برخورداري در زمينه­ هاي گوناگون است به گونه­ اي كه لازمه برنامه­ ريزي منطقه­ اي، شناسايي جايگاه نواحي نسبت به يكديگر به لحاظ شاخص ­هاي توسعه است.اين پژوهش برآن است تا با روش توصيفي-تحليلي، با استفاده از روش اسنادي و آماري و بهره­ گيري از 49 شاخص و با استفاده از تكنيك­ هاي تصميم­گيري ويكور، تاپسيس، ساو و در انتها با استفاده از تكنيك روش ادغام كپ­لند، به تحليل عدم تعادل فضايي-جغرافيايي خدمات اجتماعي، اقتصادي، بهداشتي و فرهنگي در شهرستان­هاي استان خوزستان بپردازد. براي تحليل و ترسيم نقشه از نرم ­افزار­هاي Excel و ArcGis استفاده شده است. نتايج به دست آمده نشان مي­دهد كه شهرستان اهواز با توجه به اينكه مركز اداري- سياسي استان مي­باشد در رتبه اول قرار گرفته است. شهرستان دزفول در مرتبه دوم واقع شده و شهرستان آقاجاري در اين رتبه بندي سطح آخر را كسب كرده و در شرايط نامناسبي نسبت به ساير شهرستان­ها استان قرار گرفته است. تكنيك ادغام كپلند نشان مي­دهد كه شهرستان­هاي استان خوزستان در سه سطح برخوردار، نيمه برخوردار و محروم قرار دارند. اين شرايط ضرورت برنامه ريزي منطقه ­اي صحيح را براي رسيدن به توسعه متوازن مطرح مي­كند به طوري كه توسعه متعادل به نحو احسن بهترين شرايط و امكانات را براي پيشرفت جامع و همه جانبه فراهم آورد و تفاوت­هاي بين منطقه­ اي و درون منطقه­ اي را به حداقل برساند و در نهايت از بين ببرد.