نقش ابزارهاي معرفتي (حس، عقل، قلب) در معرفت ديني

The Part of Epistemological Agents (Sense, Reason, Heart) in Religious Epistemology

در اين مقاله با روشي كتابخانه تحليلي، معلوم شده كه حس ابزاري غير‏مستقل و مقدمه ‏ساز حكم عقل است. گاهي به دلايلي مانند نديدن يا نشنيدن، نبود يا تقطيع روايات، نقل به مضمون آن‏ها و نرسيدن قراين ، مقدمات لازم حكم درست عقل، فراهم نمي‏شود. عقل در اموري چون مبنا‏سازي فلسفي و اصول فقهي، پايه ‏هاي اصلي دين، كشف از حكم شرعي(نه انشاي حكم مولوي)، لحاظ همه ابعاد وجهات مسائل، در توليد، تغيير و تكامل معرفت ديني نقش ‏آفرين است. قلب، ابزاري بسيار نيرومند با تهذيب، در مرحله عالي، وحي الهي و در مراتب پايين‎تر الهامات و اشراقات را در‏مي‎يابد. هيچ كس توان درك كنه علم حضوري وحي، اين سلطان علوم، مكمل عقل و مغاير با سنخ تجربه ديني را، ندارد. قلب ادراكات عقل در قالب مفهومي را به صورت موجودي شخصي و خارجي مي‎يابد و مي‏تواند بسياري از مجهولات دست‏نيافتي عقل را، با علم حضوري دريافت كند. معيار درستي يا نادرستي شهودات قلبي، عقل و نظر معصوم است.