تحليل انتقادي مؤلفه تعبد در نظريه عقلانيت و معنويت

An Critical Study of the Theory of Rationality and Spirituality with Regard to the Component of Taabbud

در نظريه عقلانيت و معنويت، نفي تعبد يكي از مؤلفه‌هاي اصلي است؛ هرچند كه اين مؤلفه، از توابع مؤلفه مركزي اين نظريه، يعني عقلانيت با تفسير پردازنده اين نظريه است؛ در مجموع، اين ويژگي، منتج غير ديني بودن معنويت از منظر صاحب نظريه است. اين نوشتار با استفاده از روش تحليلي ـ پژوهشي و فارغ از التفات به انگيزه‌ها و حواشي پررنگ صاحب نظريه، در ابتدا به معرفي مقصود نظريه‌پرداز از عقلانيت پرداخته و به تفصيل، به بررسي انتقادي اقسام سه‌گانه عقلانيت اقدام نموده است؛ آن‌گاه به تشريح و نقد ديدگاه نظريه‌پرداز در خصوص نفي تعبد اهتمام نموده است. به عقيده نويسنده مقاله، ديدگاه پژوهشگر محترم در نقد تعبد ديني، مبتني بر برخي پيش‌فرض‌هاي ديگر وي در خصوص عدم امكان مدلل نمودن عقائد ديني مي‌باشد، كه در اين نوشتار، به نقد آنها توجه شده است؛ از سوي ديگر، فارغ از انتقادات مبنائي به برخي ابعاد ديدگاه وي، انتقادات درون‌ساختاري مهمي را مي‌توان به ديدگاه وي طرح نمود. در نهايت، به نظر مي‌رسد كه تعبد مأخوذ در دين وحياني، تعبد مدلل است و انتقادات اين پژوهشگر محترم، وارد نمي‌باشد.