مقايسه اجمالي نگرش اسلام نسبت به انسان با رويكرد شناخت درماني

مكاتب مختلف روان شناسي مثل روانكاوي، رفتارگرايي، انسان گرايي، مكتب شناختي و ... تلاش زيادي براي درك انسان و معضلات روان شناختي ـ رفتاري وي نموده و از جنبه هاي گوناگون به انسان و نيازهايش نگريسته اند. ديدگاه ديني نيز انسان و مسايل او را مورد توجه و امعان نظر قرار داده است. در اين تحقيق سعي شده است ديدگاه هاي مكتب شناختي و انديشه ديني در ارتباط با نقش باورها و عقايد انسان و تاثير آن بر رفتار و عاطفه وي مقايسه شود. انديشمندان مكاتب رايج عموماً تفكر ديني را جزيي از كل انديشه انساني مي دانند و با غفلت از فطرت و انديشه توحيديِ آدمي، دين را صرفاً به عنوان اهرمي كمكي در درمان بيماريهاي رواني و ناراحتيهاي روحي كه گاه مي توان از آن استفاده كرد، مطرح نموده اند. در صورتي كه در حوزه معرفت ديني، بستر و زمينه اصلي تفكر و باورهاي درست را انديشه توحيدي و ايمان به خدا تشكيل مي دهد و زيربناي اصلي باورهاي غير منطقي را ناباوري به تفكر توحيدي مي داند. طبق نظر مدل شناختي، زيربناي سيستم باورهاي انساني را عواملي همچون محيط، شيوه تربيت و نيز خصوصيات شخصي فرد تشكيل مي دهد و منطقي بودن باورها را جامعه و فرد تعيين مي كند. ولي در ديدگاه ديني، گستره اين باورها ازمحدوده انسان و روابطش با خود و ديگران به وسعت يك جهان بيني بسط مي يابد. طبق انديشه ديني اساس باور منطقي انسان را ايمان به خدا، قيامت و معاد و ايمان به ملايكه (غيب) و كتاب تشكيل مي دهد و اساس باورهاي غيرمنطقيِ انسان، كفر به خدا و روز قيامت است.