تحول كاركردي منصب «قهرمان» در دستگاه خلافت عباسي از قرن دوم تا چهارم هجري (132-320ق)

شكل‌گيري مشاغل و مناصب مختلف و تحولات مرتبط با آن، از موضوع‌هاي مهم در عصر عباسي و متأثر از اوضاع و عوامل گوناگون جغرافيايي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي بوده است. در عصر عباسي، منصب «قهرمان» از جمله مناصبي به شمار مي‌رفت كه قدرت و ضعف نهاد خلافت بر عملكرد آن تأثيرگذار بود. اين منصب، همانند خاستگاه بسياري از مناصب مانند كتابت، وزارت و... قدمتي ديرينه دارد. اين مفهوم در يونان، با عنوان اويكونوميا (Oikonomia) و در ايران باستان، كُهرُمان (Kuhrumân )در حوزه‌هايي چون اقتصاد، اخلاق، ادب، سياست و كشورداري مورد توجه بوده است. منصب قهرمان در عصر يادشده، در اشكال گوناگون و در قالب نقش‌هايي چون پيشكاري، كارگزاري، كاتبي، خادمي... شأني اقتصادي و سياسي داشت. در اين پژوهش با استفاده از توصيف و تحليل داده‌هاي تاريخي، تحول كاركردي منصب قهرمان در عصر عباسي، بررسي مي‌شود. دستاورد پژوهش، بيانگر اين موضوع است كه كاركرد اقتصادي منصب قهرمان در بازۀ زماني مورد بررسي، تضعيف و كاركرد سياسي آن تقويت شده است.