بررسي مكتب كشف و شهود ابوسعيد ابو الخير در اسرارالتوحيد

يكي از مباحث مهم صوفيه كه از قرن سوم آغاز شد،سخن از معرفت و مراتب آن است.معرفتي كه از تعقل و تفكر حاصل نمي شود،بلكه صفاي باطني و دل، موجب رسيدن به آن معرفت است و حاصل معرفت، يقين است و عارف با چشم دل و يقين خداوند را در قلب خود تجربه مي كند، اين تجربة يقيني و كشف خداوند متعال در قلب، غير از اقرار زباني و استدلال عقلي است. يكي از عرفايي كه مكاشفه را به سه زمينة عملي، حالي و ذاتي تقسيم كرده و اصول تربيتي ـ عرفاني اش را بر مبناي مدركات باطني و كشف و شهود و در عين حال، بودن در بين مردم قرار داده؛ شيخ ابوسعيد ابوالخير است. اينكه آيا از نظر اين عارف با كرامت،رسيدن به مرتبة جمع الجمع و شهود ذاتي،فقط با رياضت و رهبانيت و گوشه نشيني مهياست؟ از اهداف اين مقاله است. نتايج به دست آماده حاكي از اين است كه از نظر او عارفي كامل و برجسته و لايق شهود عرفاني و مشاهدة ديدار حق است كه برخاسته از ميان و درد مردم جامعه اش باشد و با لحاظ توكل بر خدا، غم امرار معاش و روزي او را از درك مقامات و كيفيات احوال و صفاي باطن غافل نسازد.