مفهوم استناد به مسئوليت بين‌المللي با تأكيد بر طرح كميسيون حقوق بين‌الملل (2001)

دولت زيان‌ديده از عمل متخلفانۀ بين‌المللي مي‌تواند به مسئوليت بين‌المللي دولت مرتكب آن عمل استناد كند. حتي دولت غير از دولت زيان‌ديده نيز مي‌تواند در مواردي كه تعهد نقض‌شده ماهيت عام‌الشمول (erga omnes) داشته باشد، به مسئوليت بين‌المللي دولت ناقض تعهد استناد كند. براساس طرح پيش‌نويس مسئوليت بين‌المللي دولت‌ها (2001)، استناد به‌منزلۀ اقدامي ‌با خصيصۀ نسبتاً رسمي و متمايز از مفاهيمي همچون اعتراض يا انتقاد است و منشأ و ماهيت تعهد نقض‌شده بر امكان استناد بي‌تأثير است. براي استناد به مسئوليت بين‌المللي هيچ مهلت زماني مدنظر نيست، اما دولت خوانده مي‌تواند عدم استناد را به‌منزلۀ مبنايي براي اعراض از آن اثبات كند. دولت زيان‌ديده بايد ادعاي خود را به دولت مسئول اعلام كند و هنگامي‌كه دولت استنادكننده براساس حمايت ديپلماتيك اقدام مي‌كند، بايد قاعدۀ تابعيت دعاوي و قاعدۀ طي مقدماتي مراجع داخلي را نيز رعايت كند. نوشتار حاضر مي‌كوشد با روشن‌كردن مفهوم استناد، جايگاه آن را در حوزۀ حقوق مسئوليت بين‌المللي و در روابط ميان دولت‌ها تبيين كند.