مطالعه ي تطبيقي نگاره هاي باستاني كوه خواجه زابل و شهر گور فيروزآباد

نمونه هاي اندكي از هنر نقاشي ديواري از دوره هاي اشكاني و ساساني برجاي مانده است و در اين ميان تعداد نمونه هاي موجود در ايران امروزي بسيار كمتر است اما همين نمونه هاي انگشت شمار، نقشي مهم و اساسي را در بازنگري و تحليل تاريخ تكوين هنر نقاشي دوران پيش از اسلام ايران ايفا ميكند. اين ديوارنگاره ها در دو دوره و دو منطقه ي متفاوت در ايران و در يك نوع سبك و شيوه ي نقاشي نزديك به يكديگر ديده مي شوند. تنوع موضوعات نقاشي در مجموعه كوه خواجه زابل و شهر گور فيروزآباد و توانايي به انجام رسانيدن كاري با اين وسعت، يقينا نشان دهنده ي بهره گيري از هنرمندان سطح بالايي مي باشد كه در اين مناطق كار كرده اند. مطالعه ي اين آثار محدود نشان مي دهد گرچه فنون و شيوه هاي متفاوتي در خلق آن ها به كار رفته، اين نمونه ها در عين هماهنگي كامل با قالب يا شكل و مفهوم كاربردي معماري، متناسب با شرايط اقليمي و فرهنگ متنوع ايران زمين شكل گرفته است. اين مقاله به مقايسه ي دو نمونه از ديوارنگاره هاي اشكاني كوه خواجه سيستان با نمونه ي منحصربه فردي از دوران ساساني در فيروزآباد فارس اختصاص دارد. تحليل اين ديوارنگاره ها از نظر موضوعي، ساختار هنري و شيوه ي اجرا نشان مي دهد كه هنر نقاشي دوران ساساني به رغم نفوذ هنر هلني به عنوان هنري مستقل و ايراني از نظر شكل و محتوا از هنر نقاشي اشكاني در شرق ايران تأثير پذيرفته است.