تحليل روايي داستان سياوش براساس الگوي كنشگران اجتماعي ون ليوون

A Narratological Study of the Story of Siavash According to Van Leeuwen’s Model of Social Actors

داستان تراژيك سياوش يكي از داستان‌هاي بسيار مهم و درخور توجه شاهنامه فردوسي است. در مقاله حاضر، اين داستان ازمنظر تحليل انتقادي گفتمان برپايه الگوي كنشگران اجتماعي ون‌ليوون بررسي شده است تا مشخص شود كارگزاران اجتماعي در آن چگونه به‌تصوير كشيده شده اند و فردوسي با توجه به كاركرد منحصربه‌فرد شاهنامه چگونه گفتمان‌ها را با مولفه هاي زباني توليد و بازنمايي كرده است؟ براي نيل به اين هدف، ابيات گفتمان مدار مشخص، دسته بندي و تحليل شده اند. يافته ‌ها نشان مي‌دهد فردوسي در اين داستان از مولفه-هاي پوشيده و صريح تقريباً يكسان استفاده كرده است. ازاين‌رو، پوشيده‌سازي راويان و ناقلان نيز تقريباً به‌اندازه شخصيت‌پردازي و صحنه آرايي در اين داستان اهميت دارد. افزون‌براين، اگرچه داستان سياوش روايتي باستاني است، بار عاطفي، ايديولوژيك و جهان بيني فردوسي را نيز به‌همراه دارد و نشان‌دهنده آرمان‌خواهي و هويت‌طلبي اقوام ايراني و رمز پايداري ايران و نبرد هميشگي ميان خير و شر و ايران و انيران است كه درنهايت به پيروزي خير بر شر، و ايران بر انيران مي انجامد و مرگ مظلومانه سياوش نيز كين خواهي ايرانيان را به‌دنبال مي‌آورد و تولد و باروري پسرش كيخسرو هم پيروزي بر افراسياب را رقم مي‌زند.

The Tragic story of Siavash is one the significant and remarkable stories in Firdausi’s Shahnameh. In this article, the authors will study this story through the lens of Critical Discourse Analysis and based on Van Leeuwen’s network of Social Actors. This is to show how social interactors have been portrayed and see how the poem has reproduced and represented the discourses by linguistic parameters. To this end, dialogic couplets have been singled out, categorized and analyzed. The findings show that Firdausi has equally used latent and manifest parameters. Therefore, concealment of the narrators is as important as characterization and the development of the setting. Moreover, although the story of Siavash is an ancient narrative, it carries with itself Firdausi’s worldview and his emotional, ideological overtone and thus represents Iranian’s idealism, their zeal for identity and conflict between Good and Evil and the final triumph of the Good. The death of Siavash entails the vengeance of the Iranians, and the birth of his son, Keykhosrow, brings about the victory over Afrasiab.