تصحيح چند خطا در آثار چاپي سنايي غزنوي

The correction of a few errors in the works of Sanā’i of Ghazneh

بنابر شيوۀ مرسوم، تصحيح هر متني بر اساس دست‌نوشته‌هايي از آن انجام مي‌گيرد؛ اما گاه به دلايل گوناگون، از جمله ناآشنايي كاتبان با متون كهن، تحريف‌هايي به آن دست‌نوشته‌ها راه مي‌يابد و بيت يا عبارتي را چنان از اصل خود دور مي‌كند كه نسخه‌ها در رفع ابهام آن مفيد نمي‌افتند و مصحّح ناگزير است كه از منابع جنبي استفاده كند. آثار سنايي غزنوي از اين نوع متون كهن­‌اند و چه‌بسا به ابياتي از او تحريف‌هايي راه يافته كه گفتۀ شاعررا مبهم و دريافت معني آن را دشوار كرده است. در اين مقاله، با بررسي اجمالي در بعضي فرهنگ‌هاي­ كهن، نشان داده شده كه كلماتي مانند «پُشَك»، «غيو»، «زُش»، «آكَنِش»، «مَيَزد» و «بادبان» در شعر سنايي دستخوش تحريف و تبديل شده‌­اند و اين خود سبب تفسير نادرست شارحان از شعر او شده است.

In accordance with the common practice, the amendment of every text is conducted based on its manuscripts. However, sometimes due to a number of reasons, including scribes’ lack of familiarity with old manuscripts, certain corruptions find their way into those texts, moving a verse or a phrase from its original form so much so that those manuscripts can be of no help in clarifying the corrupted occurrences; so, the editor has to draw on secondary sources. Sanā’i Ghaznavi’s works happen to be of this kind of old texts. Most probably, some of his verses have undergone such distortions that obscure the poet’s original saying and make it hard to comprehend them (the verses). In this study, the surveying of some of the old dictionaries has demonstrated that such words as poshak, ghīv, zosh, ākanesh, mayazd and bādbān in Sanā’i’s poems have been subject to changes and corruptions and this has led to inaccurate interpretations of his poetry.