ويژگي‌ها و راهبردهاي كيفرشناسي ريسك‌مدار

Risk-Oriented Penology: Features and Strategies

در دوران معاصر نوعي تحول گفتماني در كيفرشناسي، با عنوان كيفرشناسي ريسك­ مدار، رخ داده است. اين مقاله ويژگي‌ها و راهبردهاي اين انگاره از كيفرشناسي را به بحث مي­ گذارد. با تصويب قوانيني همچون قانون مجازات اسلامي و قانون آيين دادرسي كيفري و متحول شدن كيفرها، اين كيفرشناسي به شكلي غيرمستقيم وارد حقوق كيفري ايران نيز شده است. از همين رو شايسته است تا به شكل راهبردي مورد توجه قرار گيرد. كيفرشناسي ريسك­ مدار بر آن است تا با تأكيد بر ريسك بزهكاران و نيز از طريق راهبردهاي مديريتي، به دغدغه تأمين امنيت جامعه در مقابل خطر احتمالي بزهكاران بالقوه و نيز احتمال تكرار جرم پاسخ دهد. در حالي كه كيفرشناسي سنتي، با تأكيد بر جرم ارتكابي و نيز از طريق نگرش ­هاي باليني و اصلاح­ مدار نسبت به تعيين پاسخ كيفري اقدام مي ­نمايد، در كيفرشناسي ريسك­ مدار، به تدريج اصل قطعيت در تعيين جرايم و كيفر آنها، كه در كيفرشناسي سنتي بسيار پررنگ بود، كم‌اهميت مي­گردد. همچنين در اين كيفرشناسي، به مدد ابزارهاي ارزيابي ريسك، نسبت به مقابله كيفري مبتني بر طرد، توان­گيري و به طور كلي كنترل، مديريت و كاهش ريسك اقدام مي‌شود. البته، در اين كيفرشناسي، بر عقلانيت در تعيين كيفر، برنامه ­محوري و نيز توجه به اصولي چون اصل احتياط در جهت مقابله با ريسك نيز تأكيد مي ­شود.

In contemporary time، there has been a kind of discursive transformation in the penology، called Risk-Oriented penology. This paper discusses the features and strategies of this notion. With the approval of laws such as Iranian Penal Code (April 2013)، Iranian Code of Criminal Procedure (June 2015) and the evolution of Penalties، this trend of penology has، indirectly، seems to entered Iranian criminal law system. It is therefore desirable to be considered in a strategic manner. Risk penology focuses more on addressing the risk of potential offenders and the probability of recidivism through emphasizing the risk of offenders as well as managerial strategies. Indeed، while traditional penology emphasizes crime، as well as clinical and rehabilitative attitudes to determine a criminal response، in risk oriented penology the principle of certainty in the determination of crimes and punishments، loses its significance. Moreover، in this new approach of penology، assessment tools are widely used to exclude and incapacitate the risky offenders، and generally speaking، control، manage and reduce the risk. In Risk-oriented penology، however، enough emphasis is placed on the rationality in determining punishment، programming along with principles such as the principle of precaution in addressing risk