تفكيك صلاحيت‌هاي اشخاص حقوق عمومي در نظام حقوقي ايران

اشخاص حقوق عمومي داراي شخصيت حقوقي بوده و به موجب قانون عهده‌دار يك يا چند امر عمومي هستند؛ از جمله ثمرات داشتن شخصيت حقوقي، برخورداري از اهليت و صلاحيت و نيز طرف حق و تكليف واقع شدن است. در اشخاص حقيقي، شايستگي دارا شدن حق را اهليت تمتع و شايستگي اجراي حق و تكليف را اهليت استيفا مي‌نامند. با توجه به اين كه اشخاص حقوق عمومي، از شخصيت حقوقي برخوردارند آيا صلاحيت اين مؤسسات، همانند اشخاص حقيقي، قابل تفكيك به تمتع و استيفاست؟ مؤسسات عمومي به محض ايجاد، شخصيت حقوقي مي‌يابند. ايجاد اين مؤسسات نيز تنها به موجب قانون امكان‌پذير است؛ اما سؤال ديگري كه قابل طرح است اين كه زمان ايجاد اين مؤسسات از زمان تصويب قانون مؤسس آنهاست و يا اين كه تصويب اساسنامه نيز جزيي از مراحل ايجاد محسوب مي‌شود؟ در اين مقاله ضمن طرح ديدگاه‌هايي پيرامون اين موضوع با مراجعه به اساسنامه‌ها و قوانين مؤسس تعدادي از مؤسسات عمومي و با استفاده از روش توصيفي تحليلي نتيجه گرفته شده است كه قوانين مؤسسِ نهادها و مؤسسات عمومي گاهي جنبه شرط لازم و كافي براي تأسيس و ايجاد اين مؤسسات داشته و گاهي صرفاً شرط لازم براي ايجاد اين مؤسسات هستند و نه شرط كافي. صلاحيت تمتع مؤسسات عمومي ناظر به زمان ايجاد و اعتبار شخصيت حقوقي آنهاست و صلاحيت استيفاي اين مؤسسات ناظر به فراهم آمدن شرايط اعمال اراده در راستاي صلاحيت‌هاي آنهاست كه آن هم از زمان تعيين مقامات آنها به موجب قانون يا تصويب اساسنامه آنهاست.