چندمعنايي فعل حسي ”ديدن“ در زبان فارسي: پژوهشي شناختي و پيكره‌اي

Polysemy of perception verb “to see” [didan] in Persian: A cognitive and corpus-based study

مقاله‌ي حاضر با رويكرد معنا‌شناسي شناختي و به روش پيكره‌اي به مطالعه چندمعنايي فعل «ديدن» در زبان فارسي مي‌پردازد. چندمعنايي شرايطي است كه در آن يك واژه، چندين معناي مرتبط به هم دارد. از حوزه‌هاي مهم بررسي چندمعنايي در رويكرد شناختي، مطالعه‌ي افعال حسي است. منظور از افعال حسي، فعل‌هايي مانند «ديدن»، «شنيدن»، «بوئيدن»، «چشيدن»، «خوردن» و «لمس‌كردن» است كه مربوط به عملكرد حواس پنج‌گانه‌اند. پژوهش حاضر تحليلي بر چندمعنايي فعل «ديدن» به عنوان يكي از افعال حسي در زبان فارسي برمبناي داده‌هاي پيكره‌اي و براساس الگوي آنتونانو (1999، 2013) و سويتسر (1990) ارائه مي‌دهد. از آنجا كه اطلاعات مندرج در واژه‌نامه‌هاي مختلف در خصوص معاني فعل «ديدن» يكدستي نشان نمي‌دهد بر آن شديم تا در يك مطالعه پيكره‌اي معاني متفاوت فعل «ديدن» را به دست آوريم و شبكه معنايي آن را ترسيم كنيم. اين شبكه‌ي چندمعنايي مي‌تواند در فرهنگ‌نگاري و آموزش زبان فارسي به غير فارسي‌زبانان كاربرد داشته باشد.

The present paper is a corpus- based cognitive semantic account of polysemy of the verb “to see” in Persian Language. Polysemy is a condition in which a word has multiple related meanings. One of the important domains of polysemy is the study of perception verbs. Perception verbs, such as “to see”, “to hear”, “to touch”, “to smell” and “to taste”, are related to function of five senses. The present study is a corpus- based analysis of polysemy of the verb “to see” based on Antonano`s (1999, 2013) and Sweetser`s (1990) models. Since lexical entries of the verb “to see” are not similar in various dictionaries, we decided to perform a corpus- based study on the meanings of this verb and to draw the semantic network. This semantic network can be used in lexicography and teaching Persian Language to Non- Persians.