پيامدهاي اقتصادي جنگ‌هاي دوران خلافت امام علي‌

جنگ‌هاي سه‌گانه‌اي كه امام علي در دوره حاكميت كوتاه‌مدت خود بدان گرفتار شد، پس از بحران رده، عمده‌ترين آشوب‌هاي داخلي جامعه اسلامي به شمار مي‌رفت كه تبعات سنگيني را بر نظام علوي تحميل كرد. بررسي اين جنگ‌ها، از آن حيث كه به مثابه‌ عمده‌ترين عامل در ناامني اقتصادي اين دوره عمل كردند، اهميت دارد. پرسش عمده‌اي كه اين مقاله مي‌كوشد تا به تبيين آن همت گمارد، اين است كه جنگ‌هاي داخلي تا چه ميزان بر ساختار اقتصادي حكومت امام علي اثرگذار شدند؟ يافته‌هاي اين پژوهش كه بر روش توصيفي ـ تحليلي مبتني است، نشان مي‌دهد كه غارت اموال عمومي توسط كارگزاران معزول اموي، از بين رفتن منابع مالي در اختيار حكومت براي هزينه‌هاي جنگ و تأمين اجتماعي، تخريب زيرساخت‌ها و حذف بخش عمده‌اي از منابع درآمدي بيت‌المال در اثر هرج و مرج و شورش، پيامدهايي بودند كه صدمات جبران‌ناپذيري بر اقتصاد حكومت امام وارد نمودند.