خواب و رويا در ديوان حافظ

Sleep and Dream in Hafez' Divan

خواب و رويا از پديده‌هايي است كه بسامد آن‌ در ديوان حافظ، قابل توجه است و از اين رو، قابليّت بررسي و تأمّل دارد. حافظ در بيتي هنرمندانه و موجز به همانندي و شباهت مرگ و خواب كه مفهوم حديثي از پيامبر(ص) است، اشاره كرده است. وي مطلع دو غزل از غزل‌هاي خود را به نقل روياهاي سحرگاهي خود و تعابير آن‌ها اختصاص داده كه نشان‌دهنده ­ي اهميت رويا و تعبير آن در ديدگاه وي است. روياي پياله، پري، آفتاب و برآمدن ماه، روياهاي غالباً سحرگاهي ديوان حافظ ند كه به دولت، ديوانگي و پادشاه و يار سفركرده­ي گزارده شده‌اند. اين تعابير در مجموع، مطابق با تعابيري است كه در خواب‌نامه‌هاي فارسي براي اين رؤياها ضبط شده است.

Sleep and dream are two prominent features which are frequently mentioned in Divan, so they are worth studying here. Hafez, in two hemistichs, artistically and concisely refers to the similarity of death and sleep which is reminiscent of one of the holy Prophet's (PBUH) hadiths. Hafez allots the beginning lines of two of his sonnets to his dawn dreams and their interpretations, which are very telling of the importance of dream and its interpretation in his view. The dream of a bowl, an elf, the sun and rising of the moon are mostly dawn dreams in Divan, which are interpreted as wealth and state, madness, a king and the late friend. These interpretations are in accordance with the interpretation of these dreams in other Persian books and letters of Sleep.