تحليل روايت تفسيري منتقله ابن‌فحام درخصوص كاستي از آيۀ 33 آل عمران در امالي شيخ طوسي

شيخ طوسي در كتاب امالي، روايتي را از ابن‌فحام (شيخ عامي خود) نقل مي‌كند مبني‌بر اينكه امام صادق عليه السلام آيۀ 33 سورۀ آل عمران را با عبارت «وآل محمد» قرائت مي‌فرمود و تصريح مي‌كرد كه اين عبارت در متن آيه نازل شده است. روايت يادشده گوياي نوعي تحريف به كاستي در آيۀ شريفه است؛ درحالي‌كه اعتقاد مشهور و اجماع علماي شيعه، عدم تحريف قرآن كريم است، چه به زياده چه به كاستي. ابن‌فحام از اساتيد و مشايخ شيخ طوسي است كه برخي از علماي رجال شيعي و سني او را عامي شمرده اند. در سند روايت نيز افرادي عامي، ضعيف و مجهول وجود دارند. روايت ابن‌فحام در هيچ‌يك از منابع شيعي پيش از شيخ طوسي نيامده است. علاوه‌ بر اينها در روايت يادشده، شواهدي وجود دارد كه دالّ بر منتقله بودن آن است. در اين مقاله، هم شواهد درون‌متني وهم شواهد برون‌متني آن بررسي شده كه همگي بيانگر انتقال روايت ابن‌فحام از مدرسۀ خلفا به مدرسۀ اهل بيت عليه السلام است.