نقش رودخانه‌هاي مرزي در روابط ايران و عراق از دوره پهلوي تا آغاز جنگ تحميلي (مطالعه موردي: گنگير و كنجان چم در استان ايلام)

مقاله حاضر به بررسي سير تاريخي اختلافات مرزي ايران و عراق از دوره قاجاريه تا آغاز جنگ تحميلي پرداخته است. در دوره‌ قاجاريه، واليان پشتكوه براستان ايلام امروزي حاكميت داشتند و بااقتدار تمام به دفاع از مرزهاي اين منطقه در برابر عثماني‌ها پرداختند و به آنان اجازه استفاده بيش‌ازحد آب رودخانه‌هاي گنگير و كنجان چم را نمي‌دادند. باروي كار آمدن حكومت پهلوي در ايران و تشكيل دولت عراق پس از جنگ جهاني اول، اختلافات مرزي ميان اين دو كشور بر سر رودخانه‌هاي مذكور وارد مرحله‌ جديدي شد كه تا آغاز جنگ تحميلي ادامه يافت. اين پژوهش با روش توصيفي – تحليلي در پي يافتن پاسخ به اين پرسش است كه رودخانه‌هاي گنگير و كنجان چم چه نقشي در روابط مرزي ايران و عراق داشته‌اند؟ نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه عدم تعيين ميزان استفاده مرزنشينان از آب رودخانه‌هاي‌ مزبور در پروتكل تعيين حدود 1914 م. نياز شديد كشاورزان مرزي به آب رودخانه‌هاي مذكور و توسعه‌طلبي سران بعث عراق براي رسيدن به امتيازات بيشتر در نوار مرزي ايران از عوامل اصلي اختلاف دو كشور بوده است.