قرارداد 1907م؛ همكاري روس و انگليس وحوادث خونين تبريز در سال 1330ق/1911م

در اوايل قرن بيستم، روس و انگليس بنا به مصالح و منافع مشترك خود، رقابت ديرين خود بر سر مسائل ايران را كنار گذارده و رو به همگرايي و همكاري با يكديگر آوردند و به دنبال آن، قرارداد 1907م. بين دو كشور امضاء گرديد. اين قرارداد مي خواست تا سياست دو كشور در قبال ايران را تا 1917م. تعيين كند.هدف مقاله حاضر ، بررسي تاثير اين همگرايي و همكاري دو كشور، بر سرنوشت تاريخي ايران با تاكيد بر فجايع سال 1911/1330 روس ها در تبريز مي باشد. نتايج اين پژوهش كه با اتكا به اسناد، نامه ها، تلگراف ها و همچنين تحقيقات جديد اين موضوع را به بررسي و تحليل گذاشته است، نشان مي دهد آسيب و زياني كه ايران در اين دوره، به واسطه ي همكاري دو دولت استعماري روسيه و انگلستان متحمل شد، به مراتب بيش از زيان و آسيب دوره رقابت اين دو دولت در ايران بود. بعد از انعقاد قرارداد 1907م، روس و انگليس، استقلال و تماميت ارضي ايران را فداي منافع خود كردند . زماني كه روسيه آشكارا به نقض استقلال و تماميت ارضي ايران پرداخت، انگليسي ها با توجه به منافع خود و از ترس لغو قرارداد 1907م. از سوي روس ها، به تاييد اقدامات تجاوزگرايانه روس ها پرداخته و با اين كار، آن ها را در ادامه اقدامات خود تحريك و تشويق كردند . اوج اين تجاوزها، اشغال تبريز در سال 1911/1330 به دست روس ها بود كه منجر به كشته و يا مهاجرت عده ي زيادي از مشروطه طلبان و آزادي خواهان اين شهر و ايجاد فضايي از رعب و وحشت گرديد