نيازسنجي واحد درسي « گويش‌شناسي » و ضرورت تدوين كتاب درسي دانشگاهي مربوط

زبانها و گويشهاي در خطر، بسان آينه‌اي از فرهنگ و پيشينۀ تمدني هر كشور، بخش مهمي از ميراث معنوي و هويت ملي است. گويش‌شناسي اقدامي روشمند است كه در ايران مطالعات آن پيشينۀ مفصلي ندارد و عمدتاً به پايان‌نامه‌هاي تحصيلي در زبان‌شناسي و چند شاخۀ دانشگاهي مرتبط محدود مي‌گردد. با وجود آغاز اين مطالعات دانشگاهي از حدود دهۀ 1340 شمسي، هنوز واحد درسي قطعي و فراگير به نام «گويش‌شناسي» در برنامه‌ريزي آموزشي رشته‌هاي ذي‌ربط وجود ندارد و طبعاً تدوين كتاب درسي ويژه‌اي به اين نام را سازمانهاي مرتبط با نشر كتاب درسي دانشگاهي انجام نداده‌اند. مقاله حاضر، پس از مرور برخي توجهات بين‌المللي و تلاشهاي علمي در اين حوزه به معرفي اجماليِ گويشهاي ايراني و شاخه‌هاي متنوع آن و در ادامه، به ارائه تصويري جامع از مطالعات داخلي آن مي‌پردازد و نهايتاً پس از تبيين الگو و نماياندن دشواريهاي مسير، درج واحد درسي گويش‌شناسي توصيه مي‌شود تا در ادامه تدوين كتاب درسي مربوط توسط نهادهاي مسئول به منظور اطمينان از ارائه هدفمند آن محقق گردد.