بررسي نظريه بنيادهاي اخلاقي در ميان شاغلان حرفه حسابرسي

يكي از اهداف هر حرفه، خدمت به جامعه است. حرفه حسابداري نيز از اين قاعده مستثنا نيست. به‌وجود آمدن موازين اخلاقي، مانند آيين رفتار حرفه‌اي، براي اطمينان از دست‌يابي به اين هدف است. از اين‌رو، هدف پژوهش حاضر، تحليل عاملي پرسشنامۀ‌ گراهام‌ و همكاران دربارۀ‌ نظريۀ‌ بنيادهاي اخلاقي هايت و همكاران او در ميان شاغلان حرفۀ‌ حسابرسي است. نظريه بنيادهاي اخلاقي‌ هايت از جمله نظريات اخير دربارۀ‌ قضاوت اخلاقي در حوزۀ‌ شناخت اجتماعي است. در اين نظريه، پنج عاملِ مراقبت، انصاف، وفاداري، اطاعت از مرجع قدرت و تقدّس، به‌منزلۀ‌ زيربناي دغدغه‌هاي اخلاقي معرفي شده است. گراهام و همكارانش در سال 2011 براي بررسي اين پنج بنياد، پرسشنامه‌اي تنظيم كردند كه در آن براي هر يك از بنيادها 6سؤال (در مجموع 30سؤال) طرح شده بود. اين پژوهش از نوع توصيفي - پيمايشي است و مي‌كوشد با تحليل عاملي اكتشافي و تأييدي بين 120نفر از شاغلان حرفۀ‌ حسابرسي به اين پرسش پاسخ دهد كه آيا پرسش‌هاي موجود در پرسشنامه مي‌توانند هر يك از مؤلّفه‌هاي يادشده را به‌درستي توضيح دهند يا خير. براي اين امر از تحليل عاملي اكتشافي، تأييدي و سيستم معادلات ساختاري و نرم‌افزار ليزرل (نسخۀ‌ 8/5) استفاده شده است. نتايج پژوهش با استفاده از تحليل عاملي اكتشافي نشان مي‌دهد كه مي‌توان فرض كرد هر يك از پرسش‌هاي مطرح‌شده در پرسشنامۀ‌ گراهام و همكارانش در سال 2011 مي‌توانند بنيادهاي اخلاقي هايت و همكاران را به‌خوبي توضيح دهند. تحليل عاملي تأييدي نيز درستي اين ادعاها را اثبات كرد.